Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe Türkmenistanda ylym-bilim ulgamyny, şol sanda takyk ylymlary ösdürmäge aýratyn üns berilýär. Hormatly Prezidentimiz Arkadagly Serdarymyzyň we Gahryman Arkadagymyzyň saýasynda ýaşlaryň matematika, programma üpjünçiligi we innowasion tehnologiýalar ugrunda kämilleşmegi üçin giň şertler döredilýär. Sebäbi häzirki zaman ylmynda we önümçiliginde amala aşyrylýan islendik sanly özgerişiň, kiberhowpsuzlyk ulgamynyň ýa-da ykdysady hasaplamanyň düýbünde iň çylşyrymly matematiki modeller ýatyr.
Häzirki wagtda dünýä ylmynda matematika diňe bir nazaryýet däl-de, eýsem amaly innowasiýalaryň iň uly guralyna öwrüldi.
Häzirki zaman emeli intellekt (AI) ulgamlarynyň işleýiş prinsipi dolulygyna ýokary matematika esaslanýar. Neyron torlarynyň maglumatlary analizlemegi we karar kabul etmegi aşakdaky matematiki ugurlaryň kömegi bilen amala aşyrylýar:
– Matrisa we çyzykly algebra: Uly göwrümli maglumatlary (Big Data) tertipleşdirmek we neyron torlarynyň parametrlerini hasaplamak üçin ulanylýar.
– Ähtimallyklar nazaryýeti we matematiki statistika: Geljekki netijeleri çykarmak (forecasting) we emeli intellektiň ýalňyşlyk ähtimallygyny minimal derejä düşürmek üçin esasy guraldyr.
Sanly ykdysadyýetiň we elektron maglumat dolanyşygynyň ösmegi bilen, maglumatlaryň howpsuzlygyny goramak iň wajyp meseleleriň birine öwrüldi.
– Sanlar nazaryýeti we algoritmler: Döwrebap kriptografik goraglar, bank ulgamlaryndaky gizlinlik (encryption) we kiberhowpsuzlyk programmalary çylşyrymly sanlar nazaryýetine we ýokary derejeli matematiki algoritmlere daýanýar. Kuantum (kwant) kompýuterleriniň ösmegi bilen bolsa, häzirki wagtda “Kwantdan soňky kriptografiýa” (Post-Quantum Cryptography) ýaly täze matematiki ugurlar kemala gelýär.
Matematika önümçilik proseslerini awtomatlaşdyrmakda we gurluşyk ulgamynda innowasion çözgütleri hödürleýär:
– Differensial deňlemeler we topologiýa: Binalaryň seýsmiki durnuklylygyny, materiallaryň dözümliligini hem-de logistika ugurlarynda serişdeleri tygşytlamagyň iň amatly (optimal) ýollaryny hasaplamak üçin differensial deňlemeler we topologik seljermeler ulanylýar. Bu bolsa taslamalaryň gurluşyk meýdançasyna çykarylmazyndan öň kompýuter gurşawynda 3D modelleşdirilmegini üpjün edýär.
Ýurdumyzda talyplaryň we mekdep okuwçylarynyň arasynda matematika boýunça geçirilýän halkara we döwlet derejesindäki olimpiadalar ýaşlaryň logical (logiki) pikirlenmesini ösdürmekde uly orun eýeleýär. Matematikany çuňňur öwrenmek ýaş programmistleriň, inženerleriň we ykdysatçylaryň täze nesliniň ýetişmegine kepil geçýär.
Matematika ylmyndaky täzeçillikler — bu bütin adamzadyň innowasion geljegini, akylly şäherleri we sanly ulgamlary dolandyrýan esasy güýçdür. Biz — ýaşlar, döwletimiziň döredip berýän giň mümkinçiliklerinden peýdalanyp, takyk ylymlary, döwrebap algoritmleri we matematiki modelleşdiriş usullaryny çuňňur özleşdirmelidiris.
Ýaşlara ylym we bilim ýolunda ak ýollar açyp berýän hormatly Prezidentimiziň we Gahryman Arkadagymyzyň janlary sag, ömürleri uzak bolsun!
Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň dil öwreniş bölüminiň talyby Öwezkulyýew Esen we halypa mugallymy Myrat Hudaýberdiýew.
Çeşmesi: jeýhun news